Beşiktaşlı Yahya Efendi Türbesi Hakkında Bilgi (Kimdir, Dergahı, Nerede, Nasıl Gidilir)

İstanbul’un en güzel yerlerinden birinde, Yıldız Parkının yanında bulunan Yahya Efendi Türbesi sahip olduğu manevi atmosferin yanında ayrıca muhteşem bir boğaz manzarasına sahip.

İnsanlara huzur veren, ahşap yapılar ile yeşil dokunun birleştiği bir alanda bulunan bu yapıyla ilgili Ahmet Hamdi TanpınarBeş Şehir” isimli kitabında “İlahi mağfiret Yahya Efendi Dergahı’nda adeta güzel bir insan yüzü takınır. Ölüm burada, hemen iki üç basamak merdiven ve bir iki setle çıkılıveren bu bahçede hayatla o kadar kardeştir ki bir nevi erme yolu, yahut aşk bahçesi sanılabilir.” şeklinde ifadeler kullanmış.

1. Yahya Efendi Kimdir

Yahya Efendi Türbesi

Yahya Efendi Külliyesi Girişi

Osmanlı döneminde yaşamış alim bir zat olan Yahya Efendi Kanuni Sultan Süleyman’ın süt kardeşi olmasıyla da ünlü.  Kanuni’nin tahta geçmesinden sonra mahiyetinde Trabzon’dan İstanbul’a gelmiş. Üsküdar Mihrimah Sultan medresesinde ve Osmanlı eğitim yaşantısının en yüksek ilim merkezlerinden olan Fatih Camii Külliyesinde bulunan Sahn-ı Seman medresesinde dersler vermiş.

Kanuni Sultan Süleyman ile Trabzon’da başlayan dostlukları İstanbul’da da devam etmiş. Yahya Efendi bu yakınlık dolayısıyla devlet işlerinde görüşlerini ortaya koymakta herhangi bir çekince göstermemiş, Kanuni’ye talep ve tavsiyelerini içeren mektuplar göndermiş.

Yahya Efendi Türbesi

Yahya Efendi Külliyesi Boğaz Manzarası

Kanuni ile Yahya Efendi’nin aralarının bozulması ise Şehzade Mustafa’nın Kanuni’ye isyan ederek taht mücadelesine gireceği iddiası ile öldürülmesi sonrası gerçekleşmiş. Yahya Efendi, Şehzade Mustafa öldürülmesi sonrası annesi Mahidevran Sultan saraydan çıkarılarak Bursa’ya gönderilmesinin yanlış olduğunu belirten bir mektubu Kanuni’ye göndermiş.

Ancak bu mektup Kanuni üzerinde olumsuz bir tesir oluşturmuş ve Yahya Efendi medresedeki müderrislik görevinden alınarak emekli edilmiş. Emekli edilmesinden sonra kendi imkanlarıyla Beşiktaş’ta geniş bir arazi satın alan Yahya Efendi hayatının geri kalan kısmını burada kurduğu dergahta geçirmiş. 1571 yılında vefat eden Yahya Efendi’nin cenaze namazı Süleymaniye Camiinde kılınmış ve naaşı dergahının bulunduğu yere defnedilmiş.

2. Yahya Efendi Türbesi Hakkında Bilgi

Yahya Efendi Türbesi

Yahya Efendi Türbesi İçi

Yahya Efendi Türbesi İstanbul’da Eyüp Sultan, Aziz Mahmud Hüdayi, Merkez Efendi gibi ziyaretçilerin yoğun ilgi gösterdiği türbeler arasında bulunuyor. Türbe diğer dergah yapılarında görüldüğü gibi ibadethane ile iç içe olacak şekilde yapılmış.

Yaşadığı dönemde Osmanlı donanması seferlere çıkarken Yahya Efendinin duasını alırmış. Bu durum vefatından sonrada boğazda türbesinin önünden geçerken denizcilerin kendisini vesile kılarak dua etmeleriyle devam etmiş. Üsküdar’da bulunan Aziz Mahmud Hüdayi, Beykoz’da bulunan Hz. Yuşa ve Sarıyer’de bulunan Telli Baba Türbeleriyle birlikte kendi türbesi boğazın manevi koruyucularından biri olarak görülmüş.

Tekke içinde kare planlı bir oda olan türbe Yahya Efendi’nin vefatından sonra II. Selim tarafından yaptırılmış. Türbenin üstünde odanın tamamını kapatan ve basık şekilde yapılan bir kubbe bulunuyor.

Türbe odası ile cami kısmı arasında kalan duvarda geniş, kemerli bir açıklık bulunuyor. Demir şebeke ile kapatılan bu açıklık sayesinde camiye ibadete gelenlerin türbe odası kapalıyken de ziyaret yapabilmelerine imkan sağlanmış.

Yahya Efendi Türbesi

Yahya Efendi Türbesi Girişi

Yahya Efendi’ye gösterilen ilgi vefatından sonra da devam etmiş, türbesiyle tekkesinin çevresi kendine komşu olmak isteyen birçok kişinin kabirleriyle dolmuş.

Yahya Efendi Türbesi ziyaret saatleri sabah namazı ile yatsı namazı arasında gerçekleştiriliyor. Türbe ayrıca cami içindeki bir alanda bulunduğundan ziyaret sırasında ibadette yapılmakta. Bu nedenle ziyaretçilerin ziyarete uygun elbise giymeleri gerekmekte.

3. Yahya Efendi Camii

Yahya Efendi Türbesi

Yahya Efendi Camii

Yahya Efendi Camisi boğaz manzarasına hakimiyeti ile İstanbul’da bulunan tarihi camiler arasında müstesna bir yere sahip. Cami aslında Yahya Efendi Türbesini, selamlığı, Güzelce Ali Paşa Türbesini barındıran tekkenin yapısı içinde kalan bir bölüm. Caminin bulunduğu bölüme tekkenin ana girişindeki “L” biçimindeki koridor takip edilerek ulaşılır.

Türbe girişinin yanında yer alan kısımda cami içine açılan bir kapı ve hünkar mahfiline çıkan bir merdiven bulunmakta. Cami içinin üstü türbe kısmında olduğu gibi basık bir kubbe ile örtülü. Mihrabın sağında ve solunda bulunan büyük pencerelerden boğazın güzel manzarası izlenebiliyor.

4. Yahya Efendi Külliyesi Yapıları

Yahya Efendi Türbesi

Yahya Efendi Külliye Girişi

Dergahın girişindeki ahşap kanatlı kapı üzerindeki kitabeden yapıya 1873 yılında Sultan Abdülaziz’in annesi Pertevniyal Valide Sultan tarafından onarım yaptırıldığı yazılı. Dergah büyük oranda bugünkü görünümünü bu tarihte yapılan tadilatta almış.

Dergahın giriş kapısına geldiğinizde karşınıza tek katlı, duvarları kırmızı tuğla ile örülü bir kütüphane çıkmakta. 1901 yılında Hacı Mahmud Efendi tarafından yapılan kütüphanedeki kitaplar 1940 yılında Süleymaniye Kütüphanesine nakledilmiş.

Dergahın camekanlı ana girişinin yanında Hamidiye Çeşmesi 1906 yılında II. Abdülhamit tarafından yaptırılmış. Dergahın içinde cami girişinin karşısında bulunan koridorun sağa açılan kapısında II. Osman zamanında sadrazamlık yapmış Güzelce Ali Paşa‘nın türbesi bulunuyor.

5. Yahya Efendi Türbesi Nerede ve Nasıl Gidilir?

Yahya Efendi Türbesi

Yahya Efendi Sokağı

Yapı Beşiktaş ilçesinde Yıldız Parkı yanında, Çırağan Sarayının karşısında bulunuyor. Yapı, boğaza hakim bir tepede bulunması sayesinde çok güzel bir boğaz manzarasına sahip.

Toplu taşıma araçlarıyla türbenin bulunduğu yere gitmenin maalesef çok bir alternatifi yok. Ancak bir şekilde Beşiktaş Meydanı’na ulaştığınız zaman türbeye gitmek kolaylaşmakta. Yapıya Beşiktaş meydanından Ortaköy‘e giden otobüslere binip Yahya Efendi durağında indikten sonra Yahya Efendi Sokağı‘ndaki taş döşeli yokuştan 50 metre kadar yukarı çıkarak ulaşabilirsiniz. Beşiktaş meydanından otobüse binmek yerine 15-20 dakika kadar yürümeyi de tercih edebilirsiniz.

Eğer Anadolu yakasından gitmek isterseniz Üsküdar veya Kadıköy‘den kalkan vapurlar ile Beşiktaş iskelesine geçip, buradan Sarıyer‘e giden otobüslere binmeli veya 10-15 dakikalık bir yürüyüş yapmalısınız. Avrupa yakasında iseniz Bağcılar-Kabataş tramvay hattında Kabataş durağında indikten sonra Sarıyer’e giden otobüslere binebilirsiniz. Metrobüs ile ise Zincirlikuyu durağında indikten sonra otobüs kullanarak önce Beşiktaş Meydanı’na, sonrada türbeye gidebilirsiniz.

Kendi aracınızla türbenin bulunduğu alana gitmek isterseniz yapının bulunduğu sokakta aracınızı bırakacağınız bir otopark bulunmuyor. Bu nedenle aracınızı Yıldız Parkı girişinde bulunan İspark otoparkına veya Yıldız Parkı içine bırakmanızı tavsiye ederim.

İstanbul’da gezilecek yerler listenizde mutlaka bulunması gereken Yahya Efendi Türbesine yakın yerler arasında bulunan Yıldız Parkı, Yıldız Hamidiye CamiiDolmabahçe Sarayı ve Ortaköy Camii‘nin de görülmesi gereken yerler olduğunu da belirtmeliyim.

Yapıya aşağıda yer alan haritada işaretli konumu kullanarak da nasıl ulaşabileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Kaynakça:

M. Gül Akdeniz, Hande Erdoğan, 16. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Şeyh Yahya-Efendi-Tekkesi, FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 2016

islamansiklopedisi.org.tr/yahya-efendi-besiktasli