Eyüp Sultan Camii ve Türbesi Hakkında Bilgi (Tarihi, Hikayesi, Nerede, Nasıl Gidilir)

İstanbul’da gezilecek manevi yerler arasında en önemlilerinden birisi Eyüp Sultan Camii ve Türbesi‘dir. Hz. Peygamber’in Medine’ye hicret ettiği zaman kendisini evinde misafir eden ve vahiy katipliğini de yapan Halid b.Zeyd (Ebu Eyyub el-Ensari)’in kabrinin burada bulunması, türbe ve çevresini kutsal bir yer haline getirmekte.

Eyüp Sultan Türbesi, içerisinde bulunan muhteşem çini süslemeleri, avlusunda bulunan asırlık çınarı, manevi atmosferi ve insana huzur veren ortamıyla her daim ziyaretçilerini kendine çekmekte. Haliç’in en güzel manzarasına sahip olan Pierre Loti Tepesi‘de ayrıca yakınında bulunan ve ziyaretçileri kendine hayran bırakan yerlerden biri.

Bu yazımda önce kısaca Eyüp Sultan’ı tanıtmaya çalışarak sonrasında türbesi ve cami hakkında bilgiler vereceğim.

1. Eyüp Sultan Kimdir

Eyüp Sultan Türbesi

Eyüp Sultan Camii ve Külliyesi

Eyüp Sultan Hazretleri‘nin kabrinin bulunduğu Eyüp Sultan Türbesi ve Camii her gün binlerce kişinin ziyaret ettiği bir yer. Şimdi kendisi hakkında kısaca bilgi verelim.

Aslen Medineli olana Halid b.Zeyd (Ebu Eyyub el-Ensari) büyük oğlu Eyyub’den dolayı “Ebu Eyyüb” diye künyelenmiş, hicretten sonra Medineliler Ensar olarak adlandırıldığından “el-Ensari” olarak da anılmış. Ayrıca Hz. Peygamber’i bir süre evinde misafir ettiği için kendisi “Mihmandar’ı Nebi” olarak da adlandırılmış. Bedir savaşına ve Mekke’nin Fethi’ne iştirak etmiş. Hz. Peygamber’in vahiy katipleri arasında yer almakta. Hz. Peygamber’in  vefatından sonra Muaviye devrinde yapılan ilk İstanbul kuşatmasına da katılmış. Kuşatma sırasında hastalanarak şehiden vefat etmiş ve sur dışında defnedilmiş.

İstanbul’un fethinden sonra Türkler arasında “Eyyub Sultan” olarak tanınmış. Bunun sebebinin ise kendisine beslenen derin muhabbet ve padişahların kılıç kuşanma merasimlerini türbesi önünde yapmaları nedeniyle olduğu rivayet edilmekte.

2. Eyüp Sultan’ın Kabrinin Bulunuşu

Eyüp Sultan Türbesi

Eyüp Sultan Camii Şadırvan Avlusu

Eyüp Sultan’ın kabrinin Osmanlı tarih kaynaklarında İstanbul’un fethinden sonra Akşemseddin‘in keşfiyle bulunduğuna dair geniş çaplı bilgiler bulunmakta. Ancak bunun yanı sıra kabrin yerinin muhafaza olduğuna dair bilgiler de var.

Kabrin yerinin zamanla belirsiz olması nedeniyle Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u fethedip şehirde hakimiyet kurduktan sonra Hz. Eyyub el-Ensari’nin kabrini bulmak için Akşemseddin‘den yardım ister. Akşemseddin kabrin bulunabileceği yer olarak şimdiki türbenin olduğu yeri işaret eder. Yapılan kazıda üzerinde “Haza kabru Eba Eyyub el-Ensari” yazılı bir taş bulunur. Sonrasında kabrin bulunduğu yere türbe yapılır.

Hz. Eyyub’un kabrinin de sur dışında Bizanslıların mübarek saydıkları mezarlar arasında olduğu ihtimaller arasındaydı. Ancak bu mezarlar arasında hangi kabrin Hz. Eyyub’un kabri olduğuna dair bir işaret olmadığından yerinin tam olarak tayin edilmesi mümkün değildi. Bu nedenle kabrin yerinin tam olarak tespit edilebilmesi için Akşemseddin’in belirlemisine ihtiyaç duyulmuş.

3. Eyüp Sultan Türbesi Hakkında Bilgi

Eyüp Sultan Türbesi Ziyaret Saatleri

Eyüp Sultan Türbesi

Eyüp Sultan Türbesi tek kubbeli sekiz köşeli bir yapıya sahip. Türbenin ortasında etrafı gümüş şebekeli bir parmaklık içerisinde Ebu Eyyub el-Ensari‘nin ahşap sandukası bulunmakta. Türbenin içi mavi ve beyaz renklerin hakim olduğu desenli çinilerle süslenmiş.

Fatih döneminde türbe ilk olarak yapıldığında önünde bir revak bulunuyormuş. Sultan I. Ahmet zamanında ise bu kısım bir duvarla tamamen kapatılmış. Duvarda ise iç avlu tarafında ziyaretçilerin dua edebilmesi için türbe içini gören büyük bir hacet penceresi yapılmış. Türbenin iç avluya açılan kapısının yanında Eyüp Sultan Camii’ne defnedilen kişiler arasında bulunan Fatih ve Sultan Bayezid devri nişancılarından Ahmed Çelebi Paşa‘nın kabri yer almakta.

İstanbul’un fethinden sonra Osmanlı Padişahları kılıç kuşanma törenlerini Eyüp Sultan Türbesi’nde gerçekleştirmişler. Eyüp Sultan Türbesi’nde ilk kılıç kuşanan padişah Fatih Sultan Mehmet’tir ve kılıç kuşatan ise Akşemseddin’dir.

Türbede sandukanın bulunduğu ana bölümde kalan süslemeleri ve levhaları görme imkanınız olmasa da, ziyaretin yapıldığı koridor kısmında bulunan çini süslemeler ve levhalar gerçekten görülmeye değer. Taban kısmından tavana kadar duvarlarda bulunan çini panolar ve karolar ile içerisi adeta bir cennet bahçesi gibi süslenmiş.

Türbenin içerisinde değişik dönemlerde padişahlar ve hattatlar tarafından yazılmış çeşitli şiirler, levhalar bulunmakta. Türbe içerisinde yer alan levhalarda neler yazdığına buradan ulaşabilirsiniz.

4. Eyüp Sultan Türbesi Ziyaret Saatleri

Eyüp Sultan Türbesi Ziyaret Saatleri

Eyüp Sultan Türbesi İçi

Eyüp Sultan Türbesi’ni her gün binlerce kişi ziyaret ederek hacetlerini dile getirerek dualar etmekte. Türbenin içine ziyaretçiler için şadırvan avlusu tarafından bir giriş bulunmakta. Türbe içerisine ilerleyen koridor takip edildikten sonra sandukanın bulunduğu ana bölümün önüne ulaşıyorsunuz. Ziyaretçiler ana bölüme girmeden kabrin girişinde bulunan kemerli kapı önünde dua edebiliyor. Kemerli kapı girişinden gümüş şebeke ile çevrili sandukayı görebilirsiniz

Hafta sonları ve diğer tatil günlerinde ziyaretçilerin yoğun olması nedeniyle türbe içinde fazla vakit geçirmeniz mümkün olmuyor. Ziyaretinizi rahat bir şekilde yapabilmek için hafta içinde öğleden önce gitmenizi tavsiye ederim. Ziyaretçilerin ayrıca ziyarete uygun kılık kıyafet giymeleri gerekmektedir.

Eyüp Sultan Türbesi ziyaret saatleri sabah 09:00 ile öğleden sonra 18:00 saatleri arasında gerçekleşmekte.

5. Eyüp Sultan Camii Tarihi

Eyüp Sultan Türbesi

Eyüp Sultan Camii İç Avlusu ve Türbe

Eyüp Sultan Camii’nin asırlık çınarın bulunduğu avlu kısmındaki kapısında yazan bilgilere göre yapının ilk olarak Fatih Sultan Mehmed‘in emriyle Miladi 1458 senesinde yapıldığı anlaşılmakta. Yani Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’da kendi adını taşıyan Fatih Camii‘nden önce bu camiyi yaptırmış.

Fatih Sultan Mehmet’in yaptırdığı cami 1766 yılında meydana gelen büyük İstanbul depreminde kullanılamaz hale gelmiş. Sonrasında minareleri haricinde tamamen yıkılarak bugünkü görünümüne sahip olacak şekilde Sultan III. Selim zamanında 1800 yılında yeniden inşa edilmiştir.

Caminin avlusunda bulunan ulu çınarın yapının ikinci inşa döneminden sonra burada yetiştiği düşünülmekte. Etrafı dört köşeli bir set ile çevreli çınarın her bir köşesinde çeşme bulunuyor. Hacat veya kısmet çeşmeleri denen bu çeşmelerin üzerinde Sultan III. Selim’in tuğraları var.

6. Eyüp Sultan Camii Hakkında Bilgi

Eyüp Sultan Türbesi

Eyüp Sultan Camii İçi

Dikdörtgen bir yapıya sahip olan Eyüp Sultan Camii’nin büyük kubbesi 16 metre çapında ve bu büyük kubbe 8 yarım kubbe ile desteklenmekte. Günümüzdeki cami 1800 yılında yapıldığından süslemelerinde barok özellikler görülmekte.

Caminin iki farklı avlusu bulunuyor. Bunlardan birinde yine Sultan III. Selim zamanında yapılan bir şadırvan yer alırken diğerinde ulu bir çınar ağacı bulunmakta. Çınar ağacının bulunduğu avlu 6 sütun üzerine oturtulan 7 kubbeli bir revakla çevrili.

Çınar ağacının bulunduğu avludan Padişahların tahta çıktıklarında kılıç kuşanıp ata bindikleri ve cülus törenlerinin yapıldığı yola çıkılmakta. Tarihi yapıların olduğu gibi korunduğu bu yoldan mutlaka yürüyerek Haliç‘e inmenizi tavsiye ederim.

7. Eyüp Sultan Camii Nerede ve  Nasıl Gidilir?

Eyüp Sultan Türbesi

Eyüp Sultan İç Avlu Kapısı

Eyüp Sultan Camii ve Türbesi Ayvansaray‘da bulunan surların dışında Haliç‘in kıyısında yer almaktadır. Eyüp Sultan ilçesi adını buradan almıştır.

Toplu taşıma araçlarını kullanarak Eyüp Sultan’a rahatlıkla ulaşabilirsiniz. Otobüs ile gitmek isterseniz birçok noktadan ulaşım imkanı bulunuyor. Yenikapı ve Eminönü‘nden kalkan otobüsler ile direk Eyüp Sultan’a gidebilirsiniz. E-5 güzergahını kullanan otobüslerde ise Haliç Köprüsü girişinde bulunan Ayvansaray-Eyüp durağında indikten sonra bir süre yürüyerek ulaşabilirsiniz.

Buraya toplu taşıma ile ulaşmanın en hızlı yollarından biri metrobüsle gitmek. Haliç Köprüsü girişinde bulunan Ayvansaray-Eyüp durağında indikten sonra yürüyerek ulaşmanız mümkün.

Eyüp Sultan’a aşağıda yer alan haritadaki konumu kullanarak da nasıl ulaşabileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Kaynakça:

Mehmet Nermi Haskan,  Eyüplü Meşhurlar, Eyüp Belediyesi Kültür Yayınları (s:13-25)

istanbulkulturturizm.gov.tr/eyup-sultan-kulliyesi

eyupsultan.bel.tr/eyyub-el-ensari-turbesi

Bir Yorum

  1. Fatih