Rüstem Paşa Camii Çinileri ve Özellikleri Hakkında Bilgi

Eminönü‘nde bulunan Rüstem Paşa Camii İstanbul’daki tarihi camiler arasında en güzel çini süslemelere sahip camilerden. Eminönü’nü gezen birçok kişi Yeni Camii‘yi ziyaret ederken, Mimar Sinan‘ın en güzel eserlerinden biri olmasına rağmen maalesef Rüstem Paşa Camii‘nden habersiz kalıyor.

Tahtakale’de dükkanların arasında kalan cami dışarıdan sade bir görünüm sergilemesine rağmen içine girildiğinde ziyaretçilerine adeta bir çini müzesi havası yaşatıyor. Bu güzel yapıyı bina ettiren ise Kanuni Sultan Süleyman’ın kızı Mihrimah Sultan’ın eşi Sadrazam Rüstem Paşa.

1. Rüstem Paşa Camii Çinileri

Rüstem Paşa Camii Çinileri

Rüstem Paşa Camii Ana Girişi Çiniler

Çinileri ile ünlü olan Rüstem Paşa Camii dönemin en gelişmiş ve güzel İznik çinilerine sahip. Cami ana girişinin bulunduğu revaklı kısımdan başlayarak baştan başa çini süslemelere sahip. Çinilerdeki renk ve desen bolluğu başka hiçbir camide bulunmaz. Duvarların tamamı, yan bölümler, büyük ayaklar, kemerler, kubbe geçişleri ve mihrap tamamen çini süslemeler ile kaplı.

Cami içindeki çini süslemelerinde 66 farklı lale, 45 farklı karanfil motifi bulunuyor. Avlu tarafında ana giriş kapısının sol tarafında cennet bahçesini andıran bir çini pano bulunur. Büyük iki ağaç gövdesi çevresinde çini süslemelerinde kullanılan laleler, sümbüller, nar çiçekleri, salkımlar ve diğer çiçekler ile zenginleştirilmiş bu panoda bir bahar ağacı süslemesi yer alır.

Ana giriş kapısının sağ tarafındaki kısımda çini karolarda yer alan bitki motifli kompozisyon içinde caminin yapımından daha sonra eklendiği anlaşılan bir Kabe çinisi bulunur. Üzerindeki yazıdan 1651 yılında yapıldığı anlaşılan Kabe çinisinde Mescid-i Haram içerisinde bulunan yapılar yer alır.

Rüstem Paşa Camii Çinileri

Rüstem Paşa Camii Mihrabı

Cami içinde en göze çarpan çini süslemeler mihrap kısmında göze çarpmakta. Mihrap içinde yer alan panolarda çift kulplu ve ayaklı yan yana sıralanmış 6 adet vazo ve vazoların üstünde bitkisel motifler bulunuyor.

Ana kubbe altı ile kemerler arasında kalan 8 üçgen alanda işlenen Allah (c.c), Hz. Muhammed, Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Ali, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin yazılı panolar ile etrafındaki motifler cami içindeki diğer güzel çini panolardan.

Cami içinde panolar haricinde birçok çini karoların birleştirilmesiyle oluşturulan motifler bulunuyor. Bu motifler insan ruhunu okşayan bir ahenk meydana getirmekte.

2. Rüstem Paşa Camii Hakkında Bilgi

Rüstem Paşa Camii Çinileri

Rüstem Paşa Camii Avlusu

Balkan asıllı olan Rüstem Paşa Topkapı Sarayı’nda yetiştirilme bir devşirme. Diyarbakır’da Beylerbeyi’yken Mihrimah Sultan ile evlendirilerek damatlık şerefini kazanmış. Şehzade Mustafa öldürüldüğünde kendisi de azledilmiş ancak sonrasında tekrar Sadrazam olmuş ve 1561 yılında ise vefat etmiş. Cami Rüstem Paşa’nın ikinci sadrazamlığı döneminde yapılmış.

Caminin Hasırcılar Caddesi tarafında küçük bir mezarlık alanı bulunsa da Rüstem Paşa’nın türbesi kendi yaptırdığı camide değil, Kanuni Sultan Süleyman’ın erken yaşta vefat eden şehzadesi Mehmet için yaptırdığı Şehzade Camii‘nde bulunmakta.

Yapı Osmanlı döneminde yapılan iş hanı ve cami birleşiminin bir örneği. Zemin kat üzerine inşa edilen cami bu sayede Haliç’e hakim bir konuma sahip olmuş. Merdiven çıkılarak girilen yapının alt katında depolar ve dükkanlar bulunuyor. Külliye yapısı dahilinde çarşı haricinde şadırvan, Büyük ve Küçük Han yer alır.

3. Rüstem Paşa Camii Özellikleri

Rüstem Paşa Camii Çinileri

Rüstem Paşa Camii Minber ve Mihrabı

Bir camide uyguladığı planı başka bir camide uygulamayan Mimar Sinan sekiz destekli kubbe denemesini ilk defa bu Rüstem Paşa Camii‘nde kullanmış. Rüstem Paşa Camii planının daha gelişmiş bir hali Edirne Selimiye Camii‘nde uygulanmış.

Yaklaşık 16 metre çapındaki Rüstem Paşa Camii’nin kubbesi 8 büyük ayak ile desteklenmiş. Büyük ayakların kemerler ile birbirine bağlanması ile sekizgen alan oluşturulmuş.

Caminin ana giriş kısmı Üsküdar Mihrimah Sultan Camii‘nde olduğu gibi çatı ile örtülü ve altı adet sütun üzerine oturtulan beş kubbeli revakla çevrili. Çatı altında bulunan ahşap süslemeler oldukça güzel.

4. Rüstem Paşa Camii Nerede ve Nasıl Gidilir?

Rüstem Paşa Camii İçi

Rüstem Paşa Camii Çinileri

Rüstem Paşa Camii İstanbul’un en kalabalık yerlerinden biri olan Fatih ilçesi Eminönü Meydanı‘nına yakın bir konumda bulunyor. Tahtakale Hasırcılar Çarşısında bulunan caminin etrafı dükkanlar ile çevrili. Caminin etrafında dükkanların bulunması, Süleymaniye ve Yeni Camii‘nin heybeti altında kalması çoğu kişi tarafından bilinmemesine neden oluyor.

Yapıya ulaşmak için Eminönü otobüs duraklarının karşı tarafında bulunan ana caddeden Mahkeme Sokağına girip, sonrasında biraz ilerledikten sonra sol tarafınızda kalan merdivenlerden çıkıyorsunuz.

Tahtakale içerisinde farklı sokaklardan da camiye ulaşım mümkündür. Rüstem Paşa Camii restorasyonda olması nedeniyle ziyaretler sınırlı bir şekilde yapılabilmektedir. Ziyaret sırasında camide ibadette yapıldığından ziyaretçilerin belli kurallara uyması gerekmektedir.

Camiye toplu taşıma araçlarını kullanarak gidebilmeniz için Eminönü Meydanı ulaşmanız yeterli. Rüstem Paşa Camii’ne toplu taşıma ile ulaşmanın en kolay yollarından birisi Bağcılar-Kabataş tramvay hattını kullanmak. Tramvay hattında Eminönü durağında indikten sonra 5-10 dakikalık bir yürüyüş ile camiye ulaşabilirsiniz.

Meydanın bulunduğu alana ulaşmanın en güzel yolu ise vapura binmek. Anadolu tarafından ulaşmak için Üsküdar veya Kadıköy‘den Eminönü’ne kalkan vapurlara binebilirsiniz. Bunun yanı sıra Marmaray ile ulaşmak için Sirkeci durağında inmeniz yeterlidir. Otobüs ile ulaşmak için Eminönü’ne giden tüm hatlara binebilirsiniz.

Rüstem Paşa Camii’ne aşağıda yer alan harita üzerindeki konumu tıklayarak da nasıl ulaşabileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Kaynakça:

Ayvansaraylı Hafız Hüseyin, Hadîkatü’l-cevâmi, 1. Cilt Tercüman Aile ve Kültür Yayınları, 1987

Gülüzar Çevik, Rüstem Paşa Camii Çinilerinde Lale ve Karanfil Motifleri, F.S.M. Vakıf Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Geleneksel Türk Sanatları (Çini) Anasanat Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2014

fatih.gov.tr/rustem-pasa-camii

islamansiklopedisi.org.tr/rustem-pasa-kulliyesi