Şehzade Camii (Şehzadebaşı Camii) Hakkında Bilgi (Özellikleri, Tarihi, Nerede)

Kanuni Sultan Süleyman‘ın 22 yaşında vefat eden oğlu Şehzade Mehmet için yaptırdığı Şehzade Camii, İstanbul’daki tarihi camiler arasında bulunan en önemli anıtsal yapılardan biri. Şehzadebaşı Camii olarak da bilinen yapı, Mimar Sinan‘ın mimarbaşı olduktan sonra sanatının gelişimini gösteren basamakların başında yer alıyor.

Cami ile birlikte toplumun ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde yapılan Şehzade Külliyesi, Mimar Sinan’ın çıraklık dönemi eseri olarak tanımlanmakta. Külliyenin bir diğer özelliği ise Mimar Sinan‘ın Padişah ve ailesi için yaptığı ilk külliye olması. Külliye içerisinde Şehzade Camii ile birlikte görülmesi gereken bir diğer yapıda güzel çini süslemeleri bulunan Şehzade Mehmet Türbesi‘dir.

1. Şehzade Camii Tarihi Hakkında Bilgi

Şehzade Camii Hakkında Bilgi

Şehzade Camii Dış Avlusu

Şehzade Mehmet, Kanuni Sultan Süleyman’ın beş oğlu arasında en çok sevdiği ve veliaht olarak düşündüğü söylenen oğludur. Manisa Sancağında Vali iken 1543 yılında erken bir yaşta vefat eden Şehzade Mehmet’in haberini Kanuni Estergon seferi dönüşünde alır. Kanuni şehzadesine olan sevgisi sonucu onun için önce bir türbe, sonrasında büyük bir cami yaptırmış.

Mimar Sinan, Sai Mustafa Çelebi’ye yazdırdığı “Tezkiretü’l Bünyan” adlı eserde, Kanuni Sultan Süleyman’ın Şehzade Mehmet’in temiz ruhları için İstanbul’un Eski Odalar semti yakınında büyük bir cami yapılmasını ve yapımına türbeden başlanması emrettiğini nakleder.

Yapımına 1543 yılında başlanan Şehzadebaşı Camii 5 yıllık bir inşa süreci sonunda 1548 yılında tamamlanarak ibadete açılmış. Şehzade Külliyesi’nde cami haricinde medrese, kervansaray, tabhane, türbeler, imarethane ve sıbyan mektebi bulunmakta.

2. Şehzadebaşı Camii’nin Özellikleri

Şehzade Camii Hakkında Bilgi

Şehzade Camii İç Avlusu

Şehzade Camii’nin dış avlusunun köşesinde duvara bitişik bir şekilde Bizans döneminden kalma yeşil renkli granit sütun bulunuyor. Bu sütun yapıldığı dönemde şehrin orta noktasını belirtilmiş.

Yine dış avlu duvarı ile bitişik olan ve şekli ile bir bacayı andıran su terazisi dikkat çeken diğer bir unsur. Bu su terazisi Alibeyköy’den gelen Kırkçeşme Suları’nın Süleymaniye ile Direklerarası Mahallesi’nde bulunan sebil ve çeşmelerine dağıtımında suyun basıncının ayarlanmasında kullanılmış.

Şehzade Camii Hakkında Bilgi

Şehzade Camii İçi

Şehzadebaşı Camii çok büyük boyutlarda bir cami olmasa da mimari özellikleriyle etkileyici bir üsluba sahip. Caminin en önemli özelliklerinden biri, büyük kubbenin dört yarım kubbe ile desteklenmesinin ilk defa bu camide kullanılması.

Bir camide kullandığı planı başka bir camide kullanmayan Mimar Sinan, Şehzade Camii‘nden sonraki eserleri olan Süleymaniye ve Selimiye Camii‘nde daha ileri mimari özellikler kullanmış. Ancak kendisinden sonra gelen Osmanlı Mimarları onun yapılarında kullandığı planları daha ileriye taşıyamamış, bunun yerine Şehzade Camii’nin planı  Sultanahmet Camii Yeni Camii ve Fatih Camii’nin ikinci inşasında tekrar edilmiştir.

Şehzadebaşı Camii’nin önemli özelliklerinden biriside çift eksenli simetrik olarak yapılan ilk cami olması.  Ana kütlesi ile şadırvanın bulunduğu iç avlu iki eş kare planlı olduğu bu yapı ile merkezi planlı klasik cami modeline geçilmiş.

Ortasında şadırvan bulunan iç avlunun etrafı 12 sütun üzerine oturtulan 16 kubbe ile örtülü revakla çevrili. İç avlunun Taç Kapısı Anadolu Selçuklu Taç Kapıları geleneğine sahip. Caminin iki minaresinde güzel taş işlemelerine Mimar Sinan’ın yaptığı diğer eserlerde rastlanılmaz.

3. Şehzade Camii İçi

Şehzade Camii Hakkında Bilgi

Şehzade Camii İçi

Caminin içine girdiğinizde görkemli fakat sadeliğin ön planda olduğu mekan sizi karşılar. Ana kubbe ziyaretçilerin ilk dikkatini çeken unsurlardan. Yaklaşık 19 metre çapında olan Şehzade Camii kubbesinin yerden yüksekliği 37 metredir. 4 büyük fil ayağı üzerine oturtulan kubbe, 4 yarım kubbe ile desteklenmiş.

Yan mahfillerin bulunmaması, tali unsurların küçültülmesi ve süslemelerin makul ölçüde kullanılması mekan bütünlüğünün kuvvetli bir şekilde hissedilmesini sağlamakta. Caminin minber ve mihrabı saf mermerden yapılmıştır ve minber geometrik desenler ile süslenmiş.

Ana girişin sağında büyük fil ayağına bitişik şekilde müezzin mahfili, sol üst tarafta ise padişahların namaz kılmaları için ayrılmış hünkar mahfili bulunmakta.

4. Şehzade Mehmet Türbesi

Şehzade Camii Hakkında Bilgi

Şehzade Mehmet Türbesi (Şehzade Camii)

Külliyenin ilk yapısı olan Şehzade Mehmet Türbesi Osmanlı Mimarisinde yer alan türbeler arasındaki en güzel örneklerden biri. Türbe 1543 yılında Manisa Sancağında vefat eden Şehzade Mehmet için camiden önce yapılmış.  Mimar Sinan’ın süslemeleri bakımından özenerek yaptığı bir eser.

Tek kubbeli 8 köşeli bir plan üzerine yapılan türbenin revaklı bir girişi bulunuyor. Kubbe yivleri sıkılaştırılıp derinleştirilerek yivli bir kubbe görünümü kazandırılmış. Türbe içinde Şehzade Mehmet’in sandukasının üzerinde 4 ayak üstüne oturtulan taht biçiminde ahşap kafes bulunuyor. Türbe içi çini süslemeciliğinin güzel örneklerini yansıtıyor.

5. Şehzade Camii Nerede ve Nasıl Gidilir?

Şehzade Camii Hakkında Bilgi

Şehzade Camii Taç Kapısı

Şehzadebaşı Camii Fatih ilçesinde Beyazıt’tan Edirnekapı’ya giden cadde üzerinde Tarihi Yarımada‘ya hakim bir noktada bulunmakta. Yapı Beyazıt Külliyesi ile Fatih Külliyesi arasında bir alanda, İstanbul Büyükşehir Belediyesi binasının karşısında yer alır. Camiye yakın alanda görülmesi gereken tarihi camiler arasında ayrıca Süleymaniye Camii yer almakta.

Külliyenin bulunduğu alana toplu taşıma araçlarını kullanarak rahatlıkla ulaşabilirsiniz. Toplu taşıma araçlarıyla ulaşmanın en kolay yollarından biri Hacıosman-Yenikapı metro hattını kullanmak. Metro hattında Vezneciler durağında indiğinizde yürüyerek 5 dakikada yapıya ulaşabilirsiniz.

Şehzade Camii Hakkında Bilgi

Şehzade Camii Dış Avlusu

Bunun yanı sıra Bağcılar-Kabataş tramvay hattında Laleli durağında indiğinizde Büyük Reşit Paşa Caddesini takip ederek 10-15 dakikalık bir yürüyüş ile yapıya ulaşmak mümkün. Otobüs ile Taksim, Eminönü veya Vezneciler’e giden ve Şehzadebaşı’ndan geçen hatlardan birine bindiğinizde İstanbul Büyükşehir Belediyesi durağında inmeniz yeterlidir.

Şehzadebaşı Camii’ne aşağıda yer alan harita üzerindeki konumu tıklayarak da nasıl ulaşabileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Kaynakça:

Sai Mustafa Çelebi, Yapılar Kitabı, Tezkiretü’l Bünyan ve Tezkiretü’l Ebniye, Koçbank 2003 

istanbulkulturturizm.gov.tr/sehzade-kulliyesi

fatih.gov.tr/sehzade-camii